DE KAFT IS KLAAR. NU HET LEVEN NOG.

In afwachting van het leven.

Een voetbaltrainer heeft drie clubs achter zijn naam staan.
Een voetballer tekent op zijn achtentwintigste een miljoenencontract.
Een wielrenner wint een paar grote koersen.
Een ondernemer deelt op zijn vijfendertigste ‘zijn levenslessen’.

En dan moet er een biografie komen.

Natuurlijk hoort daar een titel bij met woorden als
Nooit opgeven, Mijn weg naar succes,
Dromen najagen of De kracht van winnen.

Prachtig.

Alleen is er één klein probleem:
welk leven wordt er eigenlijk beschreven?

Succes is nog geen levenswijsheid.

Geld is geen wijsheid.
Een topsalaris is geen bewijs van emotionele ontwikkeling.
En een overwinning op zondagmiddag zegt bijzonder weinig
over wie iemand is wanneer de tribunes leeg zijn,
de camera’s uitstaan en er niemand meer applaudisseert.

Toch worden we vervolgens getrakteerd op honderden pagina’s
waarin vooral wordt uitgelegd hoe hard iemand gewerkt heeft,
hoeveel tegenslagen hij heeft overwonnen en hoe belangrijk
discipline, focus en mentaliteit zijn.

Dat kan allemaal waar zijn.

Maar voor mij begint het interessante verhaal
meestal bij de vragen die daarna komen.

Wat heeft die persoon onderweg verloren?
Welke relaties hebben de prijs voor zijn carrière betaald?
Waarvoor kon hij misschien weglopen door nog harder te werken?
Wat gebeurde er toen het applaus ophield?

En wie is hij eigenlijk zonder zijn prestaties?

Dat zijn doorgaans niet de vragen
waarmee je op de achterflap een lekker succesverhaal verkoopt.

En nee, je hoeft geen zestig te zijn om iets meegemaakt te hebben.
Sommige mensen dragen op hun twintigste al een leven met zich mee.
Maar een indrukwekkend palmares is nog geen bewijs
dat je dat leven ook hebt onderzocht.

In topsport draait nu eenmaal veel om:
ik wil winnen. Ik wil de beste zijn.
Ik wil dat contract. Ik wil die positie.
Ik wil erkenning.

Prima. Zonder ambitie kom je vermoedelijk niet ver.

Maar vervolgens wordt die winnaarsmentaliteit verpakt als levenswijsheid.
En verkocht aan mensen die misschien denken
dat een miljonair van eenendertig inmiddels
ook verstand heeft van het leven.

Dat is nogal een sprong. Zelfs voor een topsporter.

Het succesverhaal als product.

Zo’n biografie hoeft bovendien helemaal geen afgeronde terugblik te zijn.
Ze past ook uitstekend in het persoonlijke merk.

Een boek verkoopt.
Een boek genereert publiciteit.
Een boek levert interviews op.
Een boek versterkt de naam.
En met een beetje geluk volgen er weer nieuwe commerciële kansen.

Niets mis mee. Maar laten we het dan ook gewoon zo noemen.

Wanneer iemand tussen twee contracten in besluit
zijn ‘levenslessen’ met de rest van de wereld te delen,
mag je je best afvragen:
wat wil je werkelijk toevoegen aan het leven van de lezer?

Of gaat het vooral om nog een product
dat uitstekend bij de rest van je verdienmodel past?

Die twee kunnen trouwens best samengaan.
Je mag geld verdienen aan een goed verhaal.
Maar de verkoopcijfers beantwoorden nog niet de vraag
of je de lezer ook iets hebt meegegeven.

Iemand die jarenlang topsport heeft bedreven,
heeft ongetwijfeld iets te vertellen over trainen,
discipline, presteren en omgaan met druk.

Dat betekent alleen niet automatisch
dat diezelfde persoon ook iets zinnigs te zeggen heeft
over liefde, verlies, ouderschap, identiteit,
ouder worden, macht of de consequenties van zijn eigen keuzes.

Daarvoor is meer nodig dan een indrukwekkend cv.
Bijvoorbeeld de bereidheid om ook eens naar de stukken te kijken
die minder goed passen in De kracht van winnen.

Het boek dat daarna komt.

Misschien zou iedere bekende Nederlander
daarom twee boeken moeten uitbrengen.

Het eerste rond zijn dertigste:
‘Kijk eens hoe succesvol ik ben geworden.’

En het tweede rond zijn zestigste:
‘Ik had het toen allemaal verkeerd begrepen.’

Dat tweede boek zou ik willen lezen.

Niet vanwege het geboortejaar.
Vanwege de kans dat de schrijver inmiddels
ook zijn eigen verhaal heeft durven tegenspreken.

Ergens tussen die twee boeken kan namelijk iets gebeuren
wat je niet op een erelijst terugvindt.

Ontdekken dat winnen niet altijd winnen is.
Dat rijkdom niet hetzelfde is als vrijheid.
Dat succes soms ook een uitstekende manier is
om vooral niet naar jezelf te hoeven kijken.

Dat een carrière voorbijgaat.
Dat applaus stopt. Dat contracten aflopen.
Dat lichamen ouder worden. Dat mensen vertrekken.

En dat je uiteindelijk met jezelf overblijft.

Dát zou nog eens een biografie kunnen zijn.
Het verhaal van wat er met die mens gebeurde
nadat hij alles had bereikt wat hij dacht te willen bereiken.

Misschien staat het interessantste hoofdstuk
dus helemaal niet in de eerste druk.

En daar begint WERK.

Want werk kan meer zijn dan een voertuig
waarmee je geld, status, macht of persoonlijke erkenning verzamelt.

Een bedrijf heeft wat dat betreft dezelfde vraag te beantwoorden
als de schrijver van zo’n biografie.

Wat voegen wij eigenlijk toe?

Aan een klant. Aan een medewerker.
Aan een sector. Aan de samenleving.

Een bedrijf dat waarde toevoegt, mag daar uitstekend geld aan verdienen.
Sterker nog: zonder een gezonde financiële basis
wordt doorgaan nogal ingewikkeld.

Maar wat gebeurt er wanneer winst het enige wordt
waarvoor alles moet wijken?

Dan worden werknemers ‘resources’.
Klanten ‘targets’.
Maatschappelijke problemen ‘business opportunities’.
En succes een spreadsheet.

Je kunt een prachtige jaarrekening hebben
en ondertussen nog steeds niet kunnen uitleggen
waarom de wereld iets aan je bedrijf heeft.

Hoeveel haal je uit de wereld?
En wat voeg je eraan toe?

Waarde toevoegen is geen automatische winstgarantie.
Het geeft je wel een antwoord op de vraag
waarvoor je het doet.

En misschien geldt hetzelfde voor een biografie.

Schrijf hem vooral.
Maar laat de verschijningsdatum desnoods
nog een jaar of dertig op zich wachten.

Een succesvol leven levert nog niet vanzelf
een interessant verhaal op.
Het wordt voor mij pas interessant
wanneer je ook durft te onderzoeken
waarvoor al dat succes eigenlijk diende.